1. Czym jest Układ Jednostek SI i dlaczego został wprowadzony?
Odpowiedź: SI to międzynarodowy układ jednostek, np. metr, kilogram, sekunda, amper i kelwin. Wprowadzono go, aby na całym świecie używać tych samych, jednoznacznych jednostek pomiaru.
2. W jaki sposób można zamieniać jednostki prędkości z km/h na m/s?
Odpowiedź: Aby zamienić km/h na m/s, dzielimy przez 3,6. Aby zamienić m/s na km/h, mnożymy przez 3,6.
3. Jak obliczamy prędkość średnią i w jakich sytuacjach ją stosujemy?
Odpowiedź: Prędkość średnią obliczamy ze wzoru vśr = s / t, czyli droga podzielona przez czas. Stosujemy ją, gdy ruch nie musi być cały czas jednakowy.
4. Czym różni się droga od przesunięcia?
Odpowiedź: Droga to długość całego toru ruchu. Przesunięcie to wektor od punktu początkowego do końcowego, więc ma wartość, kierunek i zwrot.
5. Wyjaśnij, czym jest ruch jednostajny prostoliniowy i podaj przykład.
Odpowiedź: To ruch po linii prostej ze stałą prędkością. Przykład: samochód jadący po prostej drodze ze stałą szybkością 60 km/h.
6. Co to jest przyspieszenie i jak je obliczamy?
Odpowiedź: Przyspieszenie mówi, jak szybko zmienia się prędkość ciała. Obliczamy je ze wzoru a = Δv / t, a jednostką jest m/s².
7. Jak przedstawiamy siłę jako wektor i jakie ma cechy?
Odpowiedź: Siłę przedstawiamy strzałką. Ma punkt przyłożenia, kierunek, zwrot i wartość, a jej jednostką jest niuton N.
8. Wyjaśnij, na czym polega pierwsza zasada dynamiki Newtona.
Odpowiedź: Jeśli na ciało nie działa siła wypadkowa, ciało pozostaje w spoczynku albo porusza się ruchem jednostajnym prostoliniowym. To zasada bezwładności.
9. W jaki sposób druga zasada dynamiki Newtona opisuje zależność między siłą a ruchem?
Odpowiedź: Siła wypadkowa powoduje przyspieszenie ciała. Zależność opisuje wzór F = m · a: im większa siła, tym większe przyspieszenie, a im większa masa, tym trudniej ciało rozpędzić.
10. Podaj przykład działania trzeciej zasady dynamiki Newtona w codziennym życiu.
Odpowiedź: Gdy odpychamy się nogą od ziemi, ziemia odpycha nas z taką samą siłą w przeciwną stronę. Dzięki temu możemy iść lub biec.
11. Czym jest bezwładność i gdzie można ją zaobserwować?
Odpowiedź: Bezwładność to cecha ciał polegająca na zachowywaniu dotychczasowego stanu ruchu lub spoczynku. Widać ją np. gdy pasażer pochyla się do przodu podczas nagłego hamowania autobusu.
12. Na czym polega siła wyporu i jakie prawo fizyki ją opisuje?
Odpowiedź: Siła wyporu działa na ciało zanurzone w cieczy lub gazie ku górze. Opisuje ją prawo Archimedesa: wartość siły wyporu jest równa ciężarowi wypartej cieczy lub gazu.
13. Wyjaśnij, czym jest ciśnienie i od czego zależy jego wartość.
Odpowiedź: Ciśnienie to siła nacisku przypadająca na jednostkę powierzchni: p = F / S. Zależy od siły nacisku i pola powierzchni, na które działa siła.
14. Jak działa podnośnik hydrauliczny i jakie prawo tłumaczy jego działanie?
Odpowiedź: Podnośnik hydrauliczny wykorzystuje ciecz w zamkniętym układzie. Nacisk wywierany na ciecz jest przekazywany jednakowo we wszystkich kierunkach, co wynika z prawa Pascala.
15. Czym różni się parowanie od wrzenia? Podaj przykłady obu procesów.
Odpowiedź: Parowanie zachodzi tylko z powierzchni cieczy i może występować w różnych temperaturach, np. schnięcie prania. Wrzenie zachodzi w całej objętości cieczy w temperaturze wrzenia, np. gotowanie wody.
16. Jakie właściwości mają ciała stałe, ciecze i gazy?
Odpowiedź: Ciała stałe mają własny kształt i objętość. Ciecze mają własną objętość, ale przyjmują kształt naczynia. Gazy nie mają własnego kształtu ani objętości i wypełniają całe naczynie.
17. Co to jest rozszerzalność temperaturowa i jakie ma znaczenie w technice?
Odpowiedź: Rozszerzalność temperaturowa to zmiana rozmiarów ciała pod wpływem temperatury. W technice uwzględnia się ją np. w mostach, torach kolejowych i przewodach, aby uniknąć odkształceń.
18. Dlaczego woda ma największą gęstość w temperaturze ok. 4°C i jakie to ma znaczenie dla życia w jeziorach?
Odpowiedź: Woda przy około 4°C jest najgęstsza, więc opada na dno. Zimą lód tworzy się na powierzchni, a głębsza woda pozostaje ciekła, co pozwala organizmom przetrwać.
19. Wyjaśnij, czym jest atom i czym różni się od cząsteczki.
Odpowiedź: Atom to najmniejsza część pierwiastka zachowująca jego właściwości chemiczne. Cząsteczka składa się z co najmniej dwóch atomów połączonych ze sobą, np. H2O.
20. Co to są ciała krystaliczne i amorficzne? Podaj przykłady.
Odpowiedź: Ciała krystaliczne mają uporządkowaną budowę wewnętrzną, np. sól, diament, lód. Ciała amorficzne nie mają regularnej struktury, np. szkło, wosk, plastelina.
21. Na czym polega zjawisko dyfuzji i gdzie można je zaobserwować?
Odpowiedź: Dyfuzja to samorzutne mieszanie się substancji dzięki ruchowi cząsteczek. Można ją zaobserwować, gdy zapach perfum rozchodzi się po pokoju albo atrament miesza się z wodą.
22. Co to jest praca w sensie fizycznym i jak ją obliczamy?
Odpowiedź: Praca jest wykonywana, gdy siła powoduje przesunięcie ciała. Obliczamy ją ze wzoru W = F · s, gdy siła działa zgodnie z kierunkiem ruchu. Jednostką jest dżul J.
23. Czym jest moc i w jaki sposób można ją obliczyć?
Odpowiedź: Moc mówi, jak szybko wykonywana jest praca. Obliczamy ją ze wzoru P = W / t, a jednostką jest wat W.
24. Wyjaśnij, czym jest energia potencjalna i energia kinetyczna. Podaj przykłady.
Odpowiedź: Energia potencjalna zależy od położenia ciała, np. książka leżąca wysoko na półce. Energia kinetyczna zależy od ruchu, np. jadący rower.
25. Na czym polega zasada zachowania energii mechanicznej?
Odpowiedź: Jeśli pomijamy opory ruchu, suma energii kinetycznej i potencjalnej pozostaje stała. Energia może zmieniać postać, ale jej całkowita ilość się nie zmienia.